Masz bojowe zadanie: zrobić projekt oświetlenia.
Jak się za to zabierasz?
Szukasz złotych oświetleniowych zasad w internecie? Robisz rundkę po sklepach z lampami i każdy doradza co innego? Im więcej kminisz, tym mniej jasna staje się Twoja wizja?
Nie dziwię się! Wiele osób (nawet projektantów wnętrz i architektów) przytłacza, a czasem wręcz paraliżuje wizja zmierzenia się z projektem oświetlenia. Projektując wnętrze, jest tyyyyle aspektów do ogarnięcia, że doktoryzowanie się w świetle byłoby dla większości niemożliwe – nawet dla osób z branży. Projektowanie oświetlenia to naprawdę full-time job i nieustanna nauka – mówię to jako projektantka oświetlenia. Mam ten przywilej, że od początku swojej zawodowej drogi skupiam się w 100% na świetle, więc mam bagaż obserwacji i doświadczeń, które pomogą mi rozjaśnić Tobie ten temat – podejścia do projektu oświetlenia na spokojnie.
Jeśli jednak czytasz ten artykuł reprezentując radosną grupę entuzjastów tak kreatywnego i odpowiedzialnego zadania jakim jest zaprojektowanie oświetlenia – to i Ciebie z radością witam a tym artykule i liczę, że coś ciekawego i pomocnego Ci podpowiem 🙂
Co chciałabym Ci dać, niezależnie od Twojego stopnia wtajemniczenia w sztukę tworzenia projektów oświetlenia i emocji, jakie towarzyszą Ci przy tym zadaniu? Moją perspektywę – 7 porad, które sama chciałabym usłyszeć na początku swojej przygody ze światłem.
Nie masz teraz czasu na przeczytanie całego artykułu? Zapisz go sobie na później, a teraz szybko przeskocz do podsumowania na końcu wpisu 🙂
1. Usiądź do projektu oświetlenia odpowiednio wcześnie.
Jedno z najczęstszych pytań, jakie dostaję, brzmi: kiedy jest dobry moment, żeby zgłosić się po projekt oświetlenia albo konsultację oświetlenia? A niemała część osób trafia do mnie już z refleksją: „szkoda, że nie pomyślałem/am o tym wcześniej…”.
To pytanie warto zadać sobie naprawdę wcześnie. Bo projekt oświetlenia to nie tylko wybór lamp. I nie, szynoprzewód nie jest magicznym rozwiązaniem na każdy brak punktów elektrycznych – choć często tak się z niego korzysta. Im wcześniej do projektu oświetlenia usiądziemy, tym większy wachlarz rozwiązań i pomysłów mamy do wyboru.
Więc kiedy dokładnie jest czas zacząć pracę nad projektem oświetlenia?
Najlepszy moment to wtedy, gdy mamy już ogólną aranżację – układ funkcjonalny, czyli kiedy wiemy, gdzie będą stały kluczowe meble. Nie musi to oznaczać, że każdy wazonik ma już swoje miejsce i wszystkie kolory ścian są wybrane, ale pewien układ przestrzeni jest już jasny.
Ważne jednak, by oświetleniem zająć się zanim zamkniemy temat elektryki. To właśnie wtedy mamy największą swobodę – po tym etapie dużo trudniej jest realizować nowe pomysły czy wprowadzać zmiany bez kucia ścian, sufitu i kosztownych przeróbek.
To takie czasowe „okienko”: u jednych dłuższe, u innych krótsze, ale zawsze najbardziej komfortowe. Bo już wiesz wystarczająco dużo o swojej przestrzeni i o tym, jak będzie używana, a jednocześnie nie ograniczają Cię jeszcze zaplanowane punkty elektryczne.
Dzięki temu możesz skupić się na tym, gdzie naprawdę potrzebujesz światła i realizować swoje mniej szablonowe oświetleniowe pomysły – i pod to dostosować elektrykę, a nie odwrotnie.
2. Zanim zrobisz projekt oświetlenia poznaj swoje preferencje oświetleniowe
Swoje lub swojego klienta – bez tego ani rusz!
Jeśli robisz projekt oświetlenia dla kogoś – pamiętaj, że Twoje preferencje nie muszą być takie same jak preferencje klienta. Nie nakładaj na jego wnętrze swoich „oświetleniowych filtrów”.
Oczywiście, warto podzielić się radą, opowiedzieć, co z doświadczenia się sprawdziło, co polecasz, jakie rozwiązania z sukcesem zrealizowałeś/aś u innych klientów. Ale zanim to zrobisz – zapytaj, co klient sam myśli. Daj pustą oświetleniową kartę na start. Posłuchaj, jakim językiem o świetle opowiada, co podkreśla, co jemu/jej się marzy. Dopiero potem dodaj swój komentarz i poradę. To nie znaczy, że trzeba spełniać każdą sugestię klienta – Twoja odpowiedzialność polega też na tym, by doradzić, ale też by odradzić i uzasadnić z czego warto jednak zrezygnować. Więc proszę i dobrze Ci radzę, nie pomijaj oświetleniowego wywiadu na start.
Jeśli robisz projekt oświetlenia dla siebie – nie kopiuj bezrefleksyjnie cudzych oświetleniowych wyborów. Nie poddawaj się na start sądząc, że niewiele o świetle wiesz – więc lepiej zostawić decyzję innym. Najpierw spytaj siebie:
- dlaczego dane rozwiązanie mi się podoba?
- czy to jest klimat, w którym czuję się „u siebie”?
- czy to światło pasuje do mojego funkcjonowania? Będzie mnie wspierać/cieszyć?
Równie ważne pytania brzmią:
- czego nie lubię w oświetleniu?
- co mnie w oświetleniu denerwuje?
- co mi się oświetleniowo nie sprawdza?
- jakiego oświetlenia nie chcę u siebie?
Polecam proste i skuteczne ćwiczenie – spytaj siebie (albo swoich klientów) o komentarz do oświetlenia w obecnym miejscu zamieszkania. Jaki jest Twój punkt wyjścia? Jakie rozwiązania chętnie zabierzesz ze sobą dalej, a z jakimi najchętniej pożegnasz się na zawsze?
3. Zacznij od potrzeb oświetleniowych, nie od obiecanek Pinteresta
Pinterest to miecz obosieczny w projektowaniu oświetlenia. Jeśli szukasz tam z czujnym, krytycznym okiem – można znaleźć mnóstwo inspiracji (sama korzystam przy każdym projekcie czy konsultacji). Ale jednocześnie jest tam też pełno oświetleniowych bzdur i obiecanek, które w praktyce zupełnie się nie sprawdzają i są jedynie wymysłem wizualizacji.
Zanim wciągniesz się na dobre w oświetleniowy świat Pinteresta, zrób to ćwiczenie:
otwórz rzut* swojego wnętrza w programie, w którym można coś dopisywać czy szkicować, albo po prostu go wydrukuj. Weź kilka kolorowych mazaków i…
Odpowiedz sobie na pytanie – gdzie potrzebuję światła?
Spróbuj wyróżnić te miejsca na rzucie, które są oświetleniowo oczywiste i niezbędne. To zwykle te, w których wykonujesz konkretne czynności np.: praca, makijaż, gotowanie, czytanie. Często są one powiązane z obecnością mebli czy obiektów – łóżko, sofa, lustro, blat roboczy, biurko. Zaznacz je na planie, bo to absolutna podstawa dla Twojego projektu oświetlenia. Jeśli zaczniesz od cudów i fikuśnych oświetleniowych idei, możesz potem nie zmieścić tego, co w projekcie być musi. Najpierw zabezpiecz w projekcie światło tam, gdzie musi być, potem reszta.
Na tym nie koniec. Tak samo jak potrzebujesz światła funkcjonalnego, tak samo chcesz we wnętrzu światła klimatycznego i akcentującego. Przeanalizuj przestrzeń: gdzie jest miejsce na lampę stołową, kinkiet, może coś miło świecącego na parapecie czy komodzie? A może masz już wymarzoną lampę, dla której trzeba znaleźć przestrzeń? Czy jest jakiś plakat, obraz, obiekt, który chcesz światłem wyróżnić? Warto to uwzględnić już w projekcie oświetlenia – choć oświetlenie dekoracyjne dość łatwo dodać też na późniejszym etapie (akcentujące już mniej), nie zostawiaj go zupełnie przypadkowi.
Pamiętaj też, że nie potrzebujesz wszędzie tyle samo światła. Twoim zadaniem jest je dobrze rozłożyć. Wyobraź sobie, jak będziesz korzystać z przestrzeni – Ty, inni domownicy czy klienci. Dopasuj oświetlenie tak, by wspierało ich codzienne czynności i kierowała oko tam gdzie chcesz.
I tu chcę powiedzieć coś, co od lat powtarzam niemal jak mantrę. Gdybym miała całą swoją pracę i podejście zawrzeć w jednym zdaniu, brzmiałoby ono tak:
Światło, oświetlenie to nasz codzienny towarzysz, który ma być wspierający.
Z taką myślą podejdź do tego zadania. Zastanów się, gdzie światło funkcjonalne ma Cię wspierać w codziennych czynnościach, a gdzie – w relaksie, odpoczynku – będzie Ci towarzyszyć w bardziej nastrojowej formie. Co chcesz światłem pokazać, podkreślić? Jeśli znajdziesz dobry balans między światłem funkcjonalnym a tym nastrojowo-akcentującym Twoje oświetlenie zacznie naprawdę pracować dla Ciebie.
*Ja wiem – rzut i papier wszystko przyjmie 😛 Ale to dopiero początek. Projekt oświetlenia nie powinien kończyć się na płaskim planie. Funkcjonujemy w przestrzeni 3D, tak też będziemy patrzeć na swoją realizację i w niej żyć. Dlatego warto sprawdzić swoje pomysły w trójwymiarze.
Jeśli masz szansę na pracę też w modelu 3D – super. Jeśli nie, spróbuj uruchomić wyobraźnię, pojechać na budowę, przejść się po wnętrzu i pomyśleć, jak światło zadziała w konkretnej przestrzeni. Wiem też, że wielu moich klientów radzi sobie samodzielnie – korzystają z prostych, darmowych programów i budują w nich podstawowy model, żeby zobaczyć, jak to zadziała w praktyce.
Zachęcam Cię, żebyś zrobił/a choć taki krok – żeby Twoje światło było rozplanowane nie tylko na rzucie, ale też rozłożone na wysokość, szerokość i głębokość. To naprawdę robi różnicę.
4. Dobry projekt oświetlenia robią lampy – ale nie samym wyglądem, ale tym jak świecą!
Ten akapit zacznę od kolejnego mojego powiedzenia:
Lampa to nie wazon (nic nie ujmując wazonom, są funkcjonalne i sama bardzo lubię). Ale chodzi o to, że bardzo często wybieramy lampę jak kolejny obiekt do wnętrza – jak taki kolejny wazon, który nam się podoba.
A tak naprawdę… podejrzewam, że czytasz ten wpis nie dlatego, że nie umiesz wybrać lampy, która ci się podoba, tylko dlatego, że spośród wielu lamp, które ci się podobają, nie potrafisz wybrać tej, która zrobi robotę oświetleniową w Twoim projekcie oświetlenia. Ta funkcjonalność, czyli to świecenie, bardzo często jest przy wyborze lamp pomijana – z niewiedzy albo z założenia, że ładna lampa będzie ładnie świecić? To jest ślepa (i ciemna :P) uliczka.
W większości przypadków lampa przede wszystkim ma świecić. Jasne, czasem jej dekoracyjny charakter i wygląd jest nadrzędny, ale generalnie to świecenie robi robotę. I właśnie dlatego w poprzednim punkcie polecałam Ci zastanowić się, gdzie potrzebujesz światła. Idziemy krok dalej w naszym projekcie oświetlenia: wiesz już gdzie, teraz pytanie brzmi – jakiego światła potrzebujesz? Bo sama świadomość, że potrzebujesz światła np. przy biurku, to tylko połowa sukcesu.
Światło przy biurku może być rażące, usypiające, demotywujące… albo pobudzające, energetyzujące, komfortowe dla wzroku. Teraz chodzi o to, żeby wejść w to, jak ma świecić. To taki ciąg przyczynowo-skutkowy: jeśli odpowiesz sobie na pytanie o efekt świecenia jaki potrzebujesz w danym miejscu do danej czynności (skutek), łatwiej dobierzesz lampę i parametry źródła światła (przyczynę świecenia).
Nie jest to proste zadanie – wchodząc do sklepu oświetleniowego często widzisz wszystkie lampy palące się naraz i już nie wiesz, które światło jest od której lampy. W internecie rzadko kiedy pokazane jest, jak lampa naprawdę świeci.
Dlatego czas uruchomić swoją wyobraźnię, poćwiczyć ją trochę i albo rzeczywiście szukać lamp, które pokażą Ci efekt świecenia i rzetelnie opiszą parametry, albo wyobrazić sobie, jak lampa o danej konstrukcji będzie świecić. Warto zadać sobie pytania:
Czy światło ma być skupione, czy rozproszone?
Czy ma być intensywne, czy delikatne?
Jaką ma mieć barwę?
Czy lampa zapewni komfort dla wzroku, czy nie będę widzieć źródła światła?
- Jaka konstrukcja lampy zapewni mi takie światło, jakiego potrzebuję?
To są przykłady pytań, które warto sobie zadać, zanim wybierzesz lampę.
5. Nie próbuj zmieścić całego projektu oświetlenia na suficie
Znasz już swoje oświetleniowe preferencje. Wiesz, gdzie i jakiego światła potrzebujesz, a także potrafisz krytycznie spojrzeć na lampy i ocenić, które z nich faktycznie spełnią swoją rolę. Teraz przychodzi kolejne pytanie: gdzie te lampy umieścisz?
I tu bardzo często pojawia się błąd – a właściwie pewne nadużycie. Wszystko ląduje na suficie. Chcesz zrealizować wszystkie swoje oświetleniowe pomysły lampami montowanymi na suficie i nagle zaczyna się tam robić prawdziwy tłok. I szczerze – nie wpływa to pozytywnie na estetykę Twojego wnętrza.
A przecież światło nie musi wychodzić tylko z góry. Ściany, a nawet meble czy podłoga, to również świetne miejsca na lampy – nie tylko dekoracyjne, ale też w pełni funkcjonalne. Przykład? Stół jadalny, który krótszym bokiem stoi przy ścianie. Możesz nad nim zawiesić lampę wiszącą, ale równie dobrze możesz wykorzystać kinkiet z dłuższym ramieniem, by źródło światła sięgnęło głębiej nad stół – i w obu przypadkach uzyskasz dobre, praktyczne oświetlenie. Różnica polega na tym, że sięgasz po inne typy lamp. I tak właśnie robi się ciekawe, nieszablonowe projekty oświetlenia, w których oświetleniowo wszystko gra!
Zachęcam Cię do kreatywności. Oświetlenie na suficie wykorzystuj tam, gdzie trudno inaczej – np. w środku pomieszczenia, daleko od ściany, gdzie ciężko postawić coś na podłodze czy stoliku. Ale w każdym wnętrzu znajdziesz fragment ściany, mebel lub miejsce na lampę stołową czy podłogową, które może dopełnić Twój projekt, nadać mu charakteru.
Szczególnie wieczorami docenisz tę poradę. Będziesz mieć możliwość zgasić światło górne i funkcjonować przy delikatniejszym, nastrojowym ale niepozbawionym funkcjonalności oświetleniu, nadal wykonując podstawowe czynności.
6. Postaw na elastyczne rozwiązania w swoim projekcie oświetlenia
W naszym projekcie oświetlenia jesteśmy już na etapie wybierania lamp – narzędzi, którymi można zrealizować wcześniejsze pomysły. Pomysły przemyślane, bo wiadomo już, gdzie i jakie światło jest potrzebne. Wiesz też lepiej jak szukać lamp i to nie tylko lamp świecących z sufitu. Teraz wisienka na torcie – jedna lampa, jeden punkt świetlny potrafi pokazać to samo wnętrze w zupełnie innym świetle.
Oświetlenie to nie jest coś, czego się nie dotyka aż do momentu, gdy przepali się żarówka. Lampy mogą oferować znacznie więcej: regulację kąta czy kierunku świecenia, możliwość ściemniania czy zmiany barwy światła. Małe zmiany, ale naprawdę cieszą i potrafią zmienić codzienne funkcjonowanie.
Dlaczego to ważne? Coraz częściej próbujemy zmieścić wiele funkcji życiowych na stosunkowo niewielkich metrażach. Jadalnia między posiłkami bywa biurem, salon jest łączony z kuchnią a pomiędzy dzieci urządziły plac zabaw, a wieczorem w tym samym miejscu spotykamy się ze znajomymi.
Nie chodzi o to, by do każdej z tych aktywności mieć osobną lampę – to byłoby nierealne. Ale jeśli pomyślisz o elastyczności oświetlenia, te same lampy dadzą Ci możliwość dostosowania światła do sytuacji. Regulacja kierunku świecenia, natężenia czy temperatury barwowej pozwala tworzyć różne sceny świetlne.
Stół jadalny, przy którym w dzień pracujemy, a dzieci odrabiają lekcje, wieczorem – po przygaszeniu światła – może stać się miejscem na romantyczną kolację. Salon oświetlony jasno i praktycznie podczas sprzątania, po zmianie ustawień nabiera klimatu i zaprasza do relaksu.
Nie trzeba do tego skomplikowanych systemów smart home. Wystarczy kilka dobrze dobranych, elastycznych rozwiązań, które mają nawet najtańsze lampy np. z Ikea. Bo w oświetleniu bardzo często sprawdza się zasada: mała zmiana – wielki efekt.
7. Głęboki wdech – jestem i służę Ci profesjonalną oświetleniową pomocą 🙂
Mam nadzieję, że ten artykuł zachęcił Cię i zmotywował, żeby spróbować przejść przez te sześć kroków biorąc się za projekt oświetlenia. To da Ci solidny fundament do podejmowania dobrych decyzji oświetleniowych. Punkt 7 jest opcją – możesz, nie musisz – ale myślę, że warto 🙂
W cenie jednej niedrogiej lampy możesz skonsultować ze mną wszystkie swoje wnioski i pomysły. Prowadzę KONSULTACJE OŚWIETLENIA – masz możliwość skonsultować ze mną cały projekt, niemal z dnia na dzień. Co zyskujesz? Przede wszystkim spokój, bo razem możemy zweryfikować Twoje koncepcje. Zyskujesz też moje staranie, by to, co jest dla Ciebie ważne, zostało zachowane, ale jednocześnie moje krytyczne spojrzenie, które pozwala uniknąć błędów.
Jeśli stoisz przed zadaniem stworzenia projektu oświetlenia, ale brakuje Ci czasu i przestrzeni w głowie, zapraszam na bezpłatną 15-minutową konsultację. Porozmawiajmy o tym, jak mogę zrobić ten projekt dla Ciebie, ale zawsze z Tobą – tak, by zająć Ci jak najmniej czasu, a jednocześnie naprawdę zrozumieć Twoje potrzeby i stworzyć projekt, który będzie Twój.
A jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o oświetleniu i jego niuansach – poczytaj pozostałe wpisy na tym blogu. Rozgość się tu, inspiruj, szukaj odpowiedzi. Jestem też na Instagramie. Ale przede wszystkim – odezwij się 🙂 Napisz w komentarzu, wyślij wiadomość. Porozmawiajmy o świetle!
PODSUMOWANIE – 7 porad jak zabrać się za projekt oświetlenia
1. Zacznij odpowiednio wcześnie
Zabierz się za projekt oświetlenia zanim zamkniesz elektrykę- wtedy masz najwięcej możliwości i czystą kartę. Jednocześnie upewnij się, że masz już przynajmniej ogólny pomysł na aranżację: układ funkcjonalny, kolory, wykończenia. To moment, w którym naprawdę warto rozpocząć planowanie światła.
2. Poznaj swoje preferencje
Zanim zaczniesz kopiować cudze pomysły, zastanów się, co naprawdę lubisz w oświetleniu. Obserwuj oświetlenie przestrzeni, w których przebywasz – co Ci się podoba, a co przeszkadza? Sprawdź, czego oświetleniowo brakuje lub co irytuje w miejscu, w którym mieszkasz teraz. To Twoje punkty wyjścia do stworzenia projektu oświetlenia.
3. Zadbaj o światło tam, gdzie naprawdę będzie potrzebne
Odpowiedz sobie na pytanie: GDZIE w wnętrzu światło jest niezbędne? Zidentyfikuj miejsca pracy, blaty robocze, strefy czytania i inne aktywności wymagające dobrego oświetlenia. Nie zapominaj też o oświetleniu klimatycznym – relaks i odpoczynek są równie ważne. Zanim wpadniesz w pułapkę inspiracji z Pinteresta czy innych źródeł, ustal swoje priorytety – to fundament projektu.
4. Określ, jakiego światła potrzebujesz
Kiedy wiesz już, GDZIE światło jest potrzebne, zastanów się, JAKIE ma być: intensywne czy delikatne, skupione czy rozproszone, ciepłe czy chłodne. To etap, w którym zaczynasz wybierać lampy i źródła światła. Patrz nie tylko na wygląd czy cenę, ale przede wszystkim na to, jak dana lampa świeci i czy światło jakie daje spełni swoje zadanie.
5. Zdecyduj, skąd światło będzie świecić
Wiesz GDZIE światła potrzebujesz i JAKIEGO, teraz pomyśl o lokalizacji lamp czyli SKĄD ma świecić. Nie wszystko musi znajdować się na suficie – warto wykorzystać ściany, podłogi, meble czy lampy stojące i stolikowe. Dzięki temu wnętrze i Twój projekt oświetlenia stanie się ciekawszy i łatwiej będzie dopasować światło do różnych sytuacji.
6. Postaw na elastyczne rozwiązania
Jesteś już na etapie wybierania lamp – narzędzi, które pozwolą zrealizować wcześniejsze pomysły. Warto wybierać rozwiązania elastyczne: z regulacją kierunku czy kąta świecenia, natężenia lub barwy światła. Dzięki temu jedna przestrzeń może pełnić różne funkcje – jasne, praktyczne światło do pracy, przygaszone i klimatyczne do relaksu czy spotkań towarzyskich. Nie potrzeba do tego skomplikowanego smart home – nawet mała zmiana daje duży efekt.
7. Skorzystaj z mojej profesjonalnej pomocy
Możesz, nie musisz – ale myślę, że warto. Konsultacja oświetleniowa kosztuje w praktyce tyle, co jedna niedroga lampa, a pozwala omówić cały projekt i wszystkie swoje pomysły, uzyskując rzetelną, niezależną opinię. Mogę przejść wszystkie sześć kroków razem z Tobą od początku do końca podczas projektu oświetlenia albo odpowiedzieć na jedno konkretne pytanie, które Cię nurtuje. Więcej informacji o projekcie, współpracy czy szansie na szybkie rozwiązanie pytania znajdziesz w 15-minutowej, darmowej konsultacji.
